Ewangelickie cmentarze w Porożu, Celestynach i Sarbicach

foto: M. Derucki

Niżej opisane nekropolie wymagają pilnej restauracji i zabezpieczenia. W odróżnieniu do innych cmentarzy ewangelickich, te można jeszcze odratować stosunkowo niewielkim nakładem pracy i pieniędzy.

Zabytkowe nekropolie w Porożu i Celestynach, tak jak wiele innych tego typu obiektów na naszych ziemiach, usytuowano na wzniesieniach położonych nieopodal osiedli. Wybitnym przykładem takiej lokacji jest opisany wcześniej cmentarz na „Niemieckiej Górce” w Felicjanowie (gm. Władysławów). Cmentarz w Sarbicach znajduje się na terenie równinnym.

Poroże

Ewangelicki cmentarz w Porożu Starym to największa i najlepiej zachowana nekropolia w gminie Malanów. Położona jest na zalesionym wzniesieniu, porośniętym przez ogromne dęby. Cmentarz oznaczony jest tabliczką umieszczoną przy drodze. Z inicjatywy Towarzystwa Przyjaciół Brudzewa w roku 2013 została tam odsłonięta tablica w języku polskim i niemieckim.

Utworzenie cmentarza datuje się na rok 1772. Przed końcem II wojny światowej Poroże było zamieszkiwanie głównie przez ewangelików należących do parafii w Prażuchach Starych, założonej w 1808 r. Po wojnie cmentarz uległ częściowej dewastacji.

Zachowane kwatery grobowe zawierają często wierszowane epitafia, z których wyróżnia się jedna, będąca biblijnym cytatem: „Nie będą już łaknąć ani pragnąć, i nie padnie na nich słońce ani żaden upał (Księga Objawienia 7:16)”

Celestyny

Wieś Celestyny została założona w okresie zaboru pruskiego po 1793 r., i przez blisko 100 kolejnych lat, w związku z napływem osadników z krajów niemieckojęzycznych, przeżywały rozwój. Cmentarz podlegał pod parafię w Prażuchach. Jeszcze do lat 50. XX w. chowano na nim zmarłych. Później nekropolia została zdewastowana.

Sarbice

Na cmentarz w Sarbicach należy zwrócić uwagę ze względu na fakt, że jest on jedną z lepiej zachowanych na ziemiach turkowskich nekropolii ewangelickich. Powstał on w latach 30-40 XIX. Cmentarz znajduje się pod opieką parafii w Turku oraz pobliskiej szkoły podstawowej.